Ben jij een people pleaser? Waarom pleasegedrag je werkstress kán vergroten

Collegialiteit, hulpvaardigheid, rekening houden met anderen, faciliterend leiderschap en klantgerichtheid: het zijn waardevolle eigenschappen. Maar wat gebeurt er wanneer je hierin doorschiet? Wanneer je voortdurend rekening houdt met anderen en daarbij je eigen grenzen, behoeften en werkzaamheden uit het oog verliest? Dan kan er sprake zijn van gedrag dat vaak people pleasing wordt genoemd. Rekening houden met anderen is op zichzelf geen probleem. Het wordt lastiger wanneer je structureel de behoeften en belangen van anderen boven die van jezelf stelt. Je zegt bijvoorbeeld ‘ja’ terwijl je eigenlijk ‘nee’ wilt zeggen. Je neemt een extra taak aan terwijl je eigen planning al vol zit. Of je vindt het moeilijk om aan te geven dat de werkdruk te hoog wordt, omdat je niemand wilt teleurstellen. Dat kan veel energie kosten en je belasting op het werk vergroten.

Wat weten we uit onderzoek?

Een belangrijke kanttekening: people pleasing is geen psychologische diagnose en ook geen eenduidig afgebakend wetenschappelijk construct. Er is aanzienlijk minder hoogwaardig onderzoek naar people pleasing dan de hoeveelheid populaire boeken, posts en filmpjes over het onderwerp doet vermoeden. Er is wél onderzoek naar psychologische mechanismen die een deel van het gedrag kunnen helpen verklaren, waaronder:

• rejection sensitivity: sterk reageren op mogelijke afwijzing;

• self-silencing: eigen gedachten, gevoelens of behoeften onderdrukken om relaties of harmonie te beschermen;
• behoefte aan sociale goedkeuring;
• moeite met assertief communiceren en grenzen aangeven.

Deze begrippen zijn niet hetzelfde als people pleasing. Ze kunnen er wel raakvlakken mee hebben. Een recente meta-analyse van Stewart, Sorid en Olino (2026), gebaseerd op 21 studies met in totaal 6.868 deelnemers, vond bijvoorbeeld een middelsterke positieve samenhang (r = .43) tussen rejection sensitivity en piekeren. Ook self-silencing is uitvoerig onderzocht. Daarbij gaat het onder meer om het onderdrukken van eigen gedachten, gevoelens of behoeften binnen relaties. Onderzoek laat zien dat dit samenhangt met somberheid en minder gunstige psychologische uitkomsten. Dit onderzoek gaat echter niet specifiek over people pleasing.

Hoe zit het met people pleasen, werkstress en burn-out?

Er is onvoldoende wetenschappelijk bewijs om te zeggen: people pleasing veroorzaakt burn-out. Burn-out ontstaat door een complex samenspel van factoren. Wel kennen we uit arbeidspsychologisch onderzoek de risico's van langdurig hoge taakeisen en onvoldoende mogelijkheden tot herstel. Binnen de Job Demands–Resources Theory van Bakker, Demerouti en collega's staat de balans tussen taakeisen en hulpbronnen centraal. Wanneer belasting langdurig hoog is en onvoldoende wordt gecompenseerd door hulpbronnen en herstelmogelijkheden, neemt het risico op uitputting toe. Vanuit die kennis is het aannemelijk dat bepaald pleasegedrag ongunstig kan uitpakken.

Denk aan:

• steeds extra werk aannemen;
• onvoldoende aangeven dat je planning vol zit;
• pauzes overslaan;
• ’s avonds doorwerken omdat je overdag anderen hebt geholpen;
• of onvoldoende tijd nemen voor herstel.

Niet het label people pleaser, maar het concrete gedrag en de gevolgen daarvan voor belasting en herstel zijn dus interessant.

People pleasing op het werk

Pleasegedrag kan bovendien lange tijd positief worden gewaardeerd.

• Je bent flexibel.
• Je springt bij.
• Je helpt collega's.
• Je neemt verantwoordelijkheid.
• Je klaagt niet snel.

Op zichzelf zijn dat prima kwaliteiten. Het probleem ontstaat wanneer jouw beschikbaarheid bijna vanzelfsprekend wordt en je eigen prioriteiten steeds verder opschuiven. Je neemt nog een taak aan terwijl je agenda al vol zit. Je helpt iemand en moet daarna langer doorwerken om je eigen werk af te krijgen. Je slaat een pauze over. Of je bespreekt niet dat de hoeveelheid werk eigenlijk te groot is. Incidenteel hoeft dat geen probleem te zijn. Maar wanneer het een structureel patroon wordt, kan de balans tussen belasting en herstel verslechteren. Daarom is de belangrijkste vraag misschien niet: “Moet ik minder voor anderen doen?” maar: “Hoe kan ik rekening houden met anderen, zonder mezelf en mijn draagkracht structureel buiten beschouwing te laten?”

Herken jij deze patronen?

Sta eens stil bij de volgende uitspraken:

• Ik heb veel behoefte aan waardering en bevestiging.
• Ik trek me sterk aan wat anderen van mij vinden.
• Ik pas me regelmatig meer aan dan goed voor mij is.
• Ik vind het moeilijk om ‘nee’ te zeggen.
• Ik help anderen ook wanneer dat ten koste gaat van mijn eigen werk of energie.
• Ik vermijd conflicten en spreek mijn mening niet altijd uit.
• Ik zeg regelmatig ‘ja’ terwijl ik eigenlijk ‘nee’ wil zeggen.
• Ik voel me schuldig wanneer ik een grens stel of iemand teleurstel.
• Ik raak gespannen wanneer de sfeer slecht is of er conflicten zijn.
• Ik geef veel en kan teleurgesteld raken wanneer anderen niet hetzelfde terugdoen.

(Bron: Zelfreflectievragen People Pleasen – A. Rogier)

Deze vragen zijn bedoeld voor zelfreflectie en niet als diagnostische of gevalideerde psychologische test. Het aantal vinkjes bepaalt dus niet of je wel of geen ‘people pleaser’ bent. Interessanter is: welke patronen herken je? Hoe vaak komen ze voor? En wat kosten ze je aan tijd, energie of herstel?

5 tips om minder te people pleasen

1. Onderzoek waar je bang voor bent

Wat verwacht je dat er gebeurt wanneer je ‘nee’ zegt? Vindt een collega je dan egoïstisch? Is je leidinggevende teleurgesteld? Ben je bang voor discussie of afwijzing? Vraag jezelf af: Hoe waarschijnlijk is dat werkelijk? En als het gebeurt, hoe zou ik daarmee kunnen omgaan?

2. Kijk niet alleen naar wat pleasegedrag oplevert

Gedrag blijft vaak bestaan omdat het ook iets oplevert. Misschien krijg je waardering. Misschien voorkom je een discussie. Misschien voelt het prettig om nodig te zijn. Maar kijk ook naar de andere kant: Wat kost het je? Tijd? Energie? Rust? Je eigen werk? Hersteltijd? Aandacht voor je privéleven? En is geven en ontvangen nog voldoende in balans?

3. Weeg je eigen belang mee

Vraag jezelf regelmatig:

• Wat wil ik?
• Wat heb ik nodig?
• Wat kan ik redelijkerwijs aan?

1. Waar ligt voor mij de grens?

Het hoeft niet te veranderen van: ‘de ander eerst’ naar: ‘ik eerst’. Een evenwichtiger uitgangspunt is: de belangen van de ander én die van mij tellen mee.

4. Oefen met assertief communiceren

Grenzen aangeven is een vaardigheid die je kunt oefenen. Je hoeft niet meteen antwoord te geven op een verzoek: “Ik kijk eerst even wat er al in mijn planning staat en laat het je weten.” Wanneer je leidinggevende aan het einde van de dag nog een extra taak geeft, zeg dan bijvoorbeeld: “Dat krijg ik vandaag niet meer af. Ik pak het morgenochtend op.” Onderzoek geeft aanwijzingen dat assertiviteit door training kan worden versterkt. Een meta-analyse van Hede, Malouff en Meynadier uit 2026, waarin 12 gerandomiseerde studies werden samengevoegd, vond een middelgroot effect van assertiviteitstraining. De onderzochte interventies richtten zich vooral op sociale angst en niet specifiek op people pleasing. We kunnen de resultaten daarom niet één op één vertalen naar pleasegedrag.

5. Oefen met het verdragen van ongemak

Voor veel mensen is dit misschien wel het lastigste onderdeel. Wanneer je gewend bent anderen zoveel mogelijk tevreden te houden, kan een grens stellen ongemakkelijk voelen. Misschien ben je bang dat iemand teleurgesteld is. Misschien heb je de neiging je grens onmiddellijk weer in te trekken. Probeer eens te onderzoeken wat er gebeurt wanneer je dat ongemak niet meteen probeert weg te nemen. Vraag jezelf af: “Doe ik echt iets verkeerd? Of voelt dit vooral ongemakkelijk omdat ik anders reageer dan ik gewend ben?” Een schuldgevoel na het stellen van een grens betekent niet noodzakelijk dat je iets fout deed.

Van people pleasing naar gezonde wederkerigheid

Het doel is niet om minder vriendelijk, empathisch of behulpzaam te worden. Het gaat om een betere balans tussen rekening houden met anderen én rekening houden met jezelf. Je kunt behulpzaam zijn zonder ieder verzoek te accepteren. Je kunt collegiaal zijn zonder structureel je eigen werkzaamheden of hersteltijd op te offeren. Je kunt iemand teleurstellen en toch een redelijke grens hebben gesteld. En je kunt vriendelijk zijn én duidelijk aangeven wat voor jou wel en niet haalbaar is. Stop niet met rekening houden met anderen, maar begin met ook rekening te houden met jezelf.

Hulp nodig?

Misschien helpen de tips je al een stukje op weg. Begeleiding van een gekwalificeerde coach kan hierbij helpen. Bij de VESB vind je degelijk opgeleide coaches: https://www.vesb.eu/

Bronnen o.a.

Stewart, L. C., Sorid, S. D., & Olino, T. M. (2026). Rumination and Rejection Sensitivity: A Meta-Analysis. Journal of Clinical Psychology, 82, 1016–1029. DOI: 10.1002/jclp.70136. Meta-analyse met 21 studies en N = 6.868. 

Bakker, A. B., Demerouti, E., & Sanz-Vergel, A. I. (2023). Job Demands–Resources Theory: Ten Years Later. Annual Review of Organizational Psychology and Organizational Behavior, 10, 25–53. 

Pintea, S., & Gatea, A. (2021). The Relationship Between Self-Silencing and Depression: A Meta-Analysis. Journal of Social and Clinical Psychology, 40(4), 333–358. 42 studies en 10.108 deelnemers. 

Hede, J. P., Malouff, J. M., & Meynadier, J. (2026). A Meta-Analysis of Randomised Controlled Trials on the Efficacy of Assertiveness Training for Social Anxiety. International Journal of Applied Positive Psychology, 11, Article 28. 12 RCT's, N = 503, g = .62.